Zakwas chlebowy - co to jest i do czego służy?
Zakwas chlebowy to naturalna mieszanka mąki i wody, w której rozwijają się żywe kultury dzikich drożdży oraz bakterii kwasu mlekowego. Dzięki niemu ciasto rośnie bez użycia drożdży piekarskich, a chleb zyskuje charakterystyczny lekko kwaśny smak, aromat i sprężysty miękisz. Zakwas wymaga regularnego dokarmiania, ale przy odpowiedniej pielęgnacji może służyć przez wiele lat.

Skąd wziąć zakwas chlebowy?
Jeśli zastanawiasz się skąd wziąć zakwas chlebowy, masz trzy możliwości.
1. Pierwsza z nich jest taka, że musisz ten zakwas dostać od kogoś. Spróbuj podpytać w okolicznej piekarni, czy nie podzielą się z Tobą łyżką swojego zakwasu. A może masz znajomego lub znajomą, którzy pieką już chleb na domowym zakwasie? Poproś ich o pomoc. Wystarczy Ci dosłownie łyżka zakwasu, żeby wystartować z własną hodowlą.
2. Druga opcja to wyhodowanie własnego zakwasu od zera. Polega to na cierpliwym dokarmianiu zakwasu mąką i wodą, codziennie przez dłuższy czas - aż zakwas urośnie i stanie się wystarczająco silny, żeby można było na nim upiec chleb.
3. Trzecia możliwość jest poniekąd połączeniem dwóch poprzednich. Możesz wystartować swój starter w oparciu o suszony starter do zakwasu. Wysuszony starter do zakwasu to nic innego jak wyhodowany, silny zakwas, który został poddany wysuszeniu a po ponownym "obudzeniu" odzyskuje swoje właściwości i moc. Wystarczy nawodnić go małą ilością wody, dokarmić mąką i obserwować jak pracuje. Może wydarzyć się tak, że już po pierwszym nakarmieniu będzie nadawał się do pieczenia chleba. Jeśli po pierwszym nakarmieniu nie zauważysz oznak życia (bąbelków, rośnięcia) znaczy to, że zakwas potrzebuje jeszcze jednej lub kilku serii dokarmiania.
Jak aktywować suszony zakwas chlebowy?
1. Pierwsze dokarmianie
Wymieszaj 15 g zakwasu, 30 ml letniej wody i 30 g mąki. Przykryj (np. pokrywką) i zostaw w temperaturze pokojowej na 6–8 godzin.
2. Pierwsza kontrola aktywności
Sprawdź aktywność zakwasu. Jeśli widzisz pęcherzyki powietrza i masa wyraźnie urosła, zakwas jest aktywny i gotowy do użycia. Nie ma potrzeby wykonywania kolejnych kroków aktywacji.
Jeśli zakwas nie jest jeszcze wystarczająco aktywny, dodaj 30 ml letniej wody i 30 g mąki, wymieszaj i odstaw na kolejne 6–8 godzin.
3. Druga kontrola aktywności i dokarmianie
Sprawdź ponownie swój zakwas. Jeśli podwaja objętość w ciągu 6–8 godzin i ma dużo bąbelków, jest gotowy do pieczenia. Jeśli widzisz, że nadal jest zbyt mało aktywny, dokarm go ponownie 30 ml wody i 30 g mąki.
4. Trzecia kontrola aktywności (przed trzecim karmieniem)
Ponownie skontroluj zakwas. Jeśli nie podwoił objętości lub ma mało pęcherzyków, przejdź do trzeciego karmienia.
5. Trzecie dokarmianie (krok z odrzuceniem części zakwasu)
Przed tym dokarmieniem odrzuć połowę masy zakwasu. Zostaw połowę w słoiku i dokarm ją 30 ml wody i 30 g mąki. Powtarzaj ten krok, aż zakwas stanie się aktywny.
Zobacz nasz film jak aktywować zakwas:
Jak przechowywać aktywny zakwas?
Najlepsze warunki dla zakwasu panują w temperaturze pokojowej. Dokarmiaj go wtedy co 12 godzin, żeby zakwas zachował swoje właściwości. Możesz go również krótkotrwale przechować w lodówce. Pamiętaj jednak, że jest to raczej doraźne rozwiązanie, na przykład, gdy wyjeżdżasz i nie będziesz mieć możliwości karmienia zakwasu. Przed schowaniem zakwasu do lodówki dokarm go. Zakwas trzymany w lodówce powinien być karmiony raz w tygodniu. Gdy będziesz chcieć coś upiec, wyjmij go z lodówki, dokarm i poczekaj 6-8 godzin, żeby zakwas zaczął pracować.
Co będzie potrzebne do przechowywania zakwasu?
- Szklany pojemnik
- Gumka do zaznaczania wzrostu
- Patyczek do mieszania
- Waga lub miarka
W jakim pojemniku przechowywać zakwas do chleba?
W tym celu najlepiej sprawdzi się szklany pojemnik. Nie może on być za mały, bo zakwas w trakcie wyrastania może nawet kilkukrotnie powiększyć swoją objętość. My polecamy w tym celu posłużyć się słoikiem do hodowania zakwasu od Kefirko. W zestawie z pojemnikiem dostaniesz wszystkie potrzebne akcesoria do hodowli zakwasu. Szklany pojemnik z wielofunkcyjną przykrywką (którą pełni też funkcję miarki), plastikową łyżkę-miarkę, gumkę do zaznaczania wzrostu zakwasu oraz dwie silikonowe uszczelki.